თბილისიდან ყაზბეგამდე მანქანით: მარშრუტის სრული გზამკვლევი

მარშრუტის მიმოხილვა

გზა თბილისიდან ყაზბეგამდე საქართველოს კლასიკური საავტომობილო მარშრუტია. თბილისის ცენტრიდან სტეფანწმინდამდე, დაბამდე, რომელსაც ბევრი დღემდე ყაზბეგს უწოდებს, დაახლოებით 155 კმ-ია. გაჩერებების გარეშე მგზავრობას დაახლოებით 3 საათი სჭირდება. ფოტოგაჩერებებით, სადილით და გერგეტის სამებამდე ასვლით კი მთელი დღე გავა.

თბილისიდან მცხეთისკენ გადიხართ და შემდეგ საქართველოს სამხედრო გზას ჩრდილოეთით მიუყვებით. დღეს ეს არის ს3 გზა, ევროპული მარშრუტი E117-ის ნაწილი, რომელიც მცხეთიდან ლარსთან რუსეთის საზღვრამდე მიდის. გზა სტეფანწმინდამდე მთლიანად ასფალტიანია. ის არაგვის ხეობას მიუყვება ჟინვალის წყალსაცავისა და ანანურის გავლით, მლეთის ზემოთ სერპანტინით გუდაურის სათხილამურო კურორტამდე ადის, 2379 მეტრზე ჯვრის უღელტეხილს კვეთს და მდინარე თერგის ხეობაში ეშვება.

კვეშეთსა და კობს შორის შენდება ახალი გზა 9 კმ-იანი გვირაბით, რომელიც მოძრაობას უღელტეხილის ყველაზე დაუცველ ნაწილს აარიდებს. მთავრობის განცხადებით, მთელი პროექტი 2027 წლის დასაწყისში უნდა დასრულდეს. სანამ ის სრულად გაიხსნება, მარშრუტი ჯვრის უღელტეხილზე გადის, რაც ამავდროულად ყველაზე ლამაზი გზაცაა.

თუ თბილისში ჩამოფრინდებით, შეგიძლიათ პირდაპირ აეროპორტიდან დაიწყოთ: თბილისის აეროპორტიდან სტეფანწმინდამდე დაახლოებით 170 კმ-ია.

გაჩერებები გზაზე, თანმიმდევრობით

მანძილები მიახლოებითია და დათვლილია გზით, თბილისის ცენტრში მდებარე თავისუფლების მოედნიდან.

• ჟინვალის წყალსაცავის ხედი (დაახლოებით მე-60 კმ): ფირუზისფერი წყალსაცავი ჟინვალის კაშხლის შემდეგ გამოჩნდება. გაჩერდით მხოლოდ იქ, სადაც სათანადო მოედანია, არასოდეს თავად გზაზე.
• ანანურის ციხე (დაახლოებით მე-70 კმ): არაგვის ერისთავების გალავნიანი ციხე, ეკლესიებითა და კოშკებით, წყალსაცავს ზემოდან გადაჰყურებს. 2007 წლიდან ის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის წინასწარ სიაშია. დაგეგმეთ 30-დან 45 წუთამდე.
• ფასანაური (დაახლოებით მე-88 კმ): სოფელი არაგვზე, გზისპირა რესტორნებით. კარგი ადგილია სადილისთვის უკან მომავალ გზაზე.
• მლეთის სერპანტინი (დაახლოებით მე-107 კმ): გზა მკვეთრი მოსახვევების გრძელი რიგით ადის გუდაურისკენ. გამოიყენეთ დაბალი გადაცემა, დარჩით თქვენს ზოლში და მოელოდეთ ნელ სატვირთოებს.
• გუდაური (დაახლოებით მე-120 კმ): სათხილამურო კურორტი დაახლოებით 2200 მეტრზე, კაფეებითა და ბენზინგასამართი სადგურით. სათხილამურო სეზონი დეკემბრიდან აპრილამდე გრძელდება.
• მეგობრობის თაღი (დაახლოებით მე-125 კმ): 1983 წლის მრგვალი ბეტონის მონუმენტი, კერამიკული ფილების მოზაიკით, ღრმა ხეობის, ეგრეთ წოდებული ეშმაკის ხეობის კიდეზე დგას. ეს მარშრუტის ერთ-ერთი საუკეთესო ხედის წერტილია.
• ჯვრის უღელტეხილი (დაახლოებით მე-127 კმ): გზის უმაღლესი წერტილი, 2379 მეტრი. თოვლი აქ შეიძლება დიდხანს იდოს მას შემდეგაც, რაც ხეობებში დადნება.
• ტრავერტინის მინერალური წყაროები (დაახლოებით მე-130 კმ): უღელტეხილის კობის მხარეს მინერალურმა წყალმა გზის გვერდით ფართო ნარინჯისფერი და თეთრი ტერასები წარმოქმნა. გადაიღეთ ფოტოები, მაგრამ მათზე ნუ ახვალთ.
• კობი (დაახლოებით მე-136 კმ): სოფელი, საიდანაც თრუსოს ხეობის გრუნტიანი გზა იწყება.
• სნო (სტეფანწმინდამდე რამდენიმე კმ-ით ადრე): მოკლე გადახვევა ადგილობრივი მხატვრის, მერაბ ფირანიშვილის მიერ ქვაში გამოკვეთილი გიგანტური თავების სანახავად; აქვეა ჯუთის ხეობის გასაყარი.
• სტეფანწმინდა (დაახლოებით მე-155 კმ): მგზავრობის ბოლო წერტილი, დაბის თავზე 5000 მეტრზე მაღალი მყინვარწვერით.

სტეფანწმინდა და გერგეტის სამება

სტეფანწმინდა მთელი რეგიონის ბაზაა, სასტუმრო სახლებით, კაფეებით, მაღაზიებით და რამდენიმე ბენზინგასამართი სადგურით. დაბა თერგის ხეობაში, მყინვარწვერის ძირას მდებარეობს და ხედები ჩასვლისთანავე იწყება.

გერგეტის სამება საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად გადაღებული ადგილია: XIV საუკუნის ეკლესია 2170 მეტრზე, დაბის თავზე, ქედზე. სტეფანწმინდიდან ზემოთ ადის 2018 წელს გახსნილი 5,6 კმ-იანი ბეტონის გზა პარკინგებით, ამიტომ ასვლას მხოლოდ დაახლოებით 10 წუთი სჭირდება. გზა ციცაბოა, მკვეთრი მოსახვევებით. ზამთარში შეიძლება მოყინული იყოს, ამიტომ ზემოთ ადით მხოლოდ AWD მანქანით, კარგი საბურავებით, ან ფეხით.

პრაქტიკული რჩევები ეკლესიის მოსანახულებლად:

• ჩაიცვით მოკრძალებულად: დაფარული მხრები და მუხლები.
• ადით დილით ადრე ან გვიან ნაშუადღევს, რბილი შუქისა და ნაკლები ხალხისთვის.
• ღრუბლებმა მყინვარწვერი შეიძლება წუთებში დაფაროს, ამიტომ, თუ მწვერვალი ჩასვლისას მოწმენდილია, მაშინვე ადით.
• მანქანა დატოვეთ მხოლოდ მონიშნულ პარკინგებზე და არასოდეს გადაკეტოთ გზა.

გვერდითი მარშრუტები: გველეთი, დარიალი, თრუსო და ჯუთა

სტეფანწმინდა გზის დასასრული არ არის. ამ მარშრუტებს მეორე დღის დათმობა ღირს.

• გველეთის ჩანჩქერი (ბილიკის დასაწყისამდე ნებისმიერი მანქანით): სტეფანწმინდიდან დაახლოებით 7 კმ-ში, ჩრდილოეთით, საზღვრისკენ. მაგისტრალიდან მონიშნული გრუნტიანი გზა გადის; განშტოებამდე დაახლოებით 800 მეტრია, შემდეგ კი 15-დან 20 წუთამდე ფეხით დიდ ჩანჩქერამდე. დაბალი მანქანით გააჩერეთ მაგისტრალთან ახლოს და გრუნტის გზა ფეხით გაიარეთ.
• დარიალის მონასტერი (ასფალტიანი გზა): სტეფანწმინდიდან დაახლოებით 10 კმ-ში, ჩრდილოეთით, დარიალის ხეობაში, საქართველოს სასაზღვრო გამშვები პუნქტის გვერდით დგას თანამედროვე მონასტერი, რომლის მშენებლობა 2005 წელს დაიწყო. მისი მონახულება შეგიძლიათ, მაგრამ ქირით აღებული მანქანით რუსეთში ვერ გააგრძელებთ.
• თრუსოს ხეობა (მხოლოდ 4x4): კობიდან ძნელად სავალი გრუნტიანი გზა ქვემო ოქროყანამდე მიდის, საიდანაც ხეობაში ფეხით სვლა იწყება. ბილიკი მინერალურ წყაროებს, ტრავერტინს და სოფელ აბანოს გაივლის და ზაქაგორის ციხემდე მიდის. ზაქაგორის იქით ნებართვის გარეშე გასვლა არ შეიძლება. საუკეთესო დრო ივნისიდან სექტემბრამდეა.
• ჯუთის ხეობა (მხოლოდ 4x4): სნოდან გზა ჯუთის ხეობას მიუყვება და ბოლო სოფლების შემდეგ გრუნტიანი ხდება. ჯუთა, დაახლოებით 2200 მეტრზე, ჭაუხის მასივისკენ სალაშქრო მარშრუტების საწყისი წერტილია. მშენებლობის გამო მანქანები ზოგჯერ სოფლიდან დაახლოებით 3 კმ-ით ქვემოთ ჩერდებოდნენ, რის გამოც ერთსაათიანი ფეხით სვლა რჩებოდა. საუკეთესო დრო ივნისიდან სექტემბრამდეა.

მოელოდეთ სამშენებლო სამუშაოებს სტეფანწმინდასა და გველეთს შორის: იქ შენდება გზის ახალი მონაკვეთი ხიდებითა და გვირაბებით, რომელიც 2027 წელს უნდა დასრულდეს. ზოგჯერ პოლიცია სტეფანწმინდა-ლარსის მონაკვეთზე მოძრაობას გაუჩერებელ რეჟიმში ატარებს, ამიტომ გველეთთან ან დარიალთან გაჩერებას შეიძლება ყოველდღე ვერ მოახერხოთ.

ჩვენი ქირაობის პირობები თრუსოსა და ჯუთის გრუნტიან გზებს მხოლოდ 4x4 ყველგანმავალი მანქანებით უშვებს. თუ ჰიბრიდით ან სედანით მოგზაურობთ, სტეფანწმინდაში ადგილობრივი 4x4 ტრანსფერი დაჯავშნეთ.

სეზონები და ზამთარში მგზავრობა

• ივნისიდან სექტემბრამდე: საუკეთესო დრო. გვერდითი ხეობები ღიაა, დღეები გრძელია და ლაშქრობისთვის საუკეთესო პერიოდია. ზაფხულის შაბათ-კვირას ხალხმრავლობაა.
• მაისი და ოქტომბერი: უფრო მშვიდი და ხშირად ლამაზი პერიოდი, თუმცა უღელტეხილზე ახალი თოვლი შესაძლებელია და ღამეები ცივია.
• ნოემბრიდან აპრილამდე: თოვლის სეზონი. გუდაური მოთხილამურეებით არის სავსე, უღელტეხილი კი შეიძლება ჩაიკეტოს.

კრიტიკული მონაკვეთია გუდაურსა და კობს შორის, ჯვრის უღელტეხილზე. ძლიერი თოვლის, ქარბუქის ან მაღალი ზვავსაშიშროების დროს საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტი ჯერ მისაბმელებსა და ნახევრადმისაბმელებს უკრძალავს მოძრაობას, შემდეგ კი შეუძლია მონაკვეთი ყველა სატრანსპორტო საშუალებისთვის რამდენიმე საათით, ზოგჯერ უფრო დიდხანსაც ჩაკეტოს. თოვლიან მთის გზებზე მას ასევე შეუძლია მოძრაობა მხოლოდ 4WD მანქანებს ან თოვლის ჯაჭვებიან მანქანებს დაუშვას. ბეტონის ზვავსაწინააღმდეგო გალერეები გზის ნაწილს იცავს, მაგრამ გზის ჩაკეტვას ვერ გამორიცხავს.

როგორ შევამოწმოთ გზა მგზავრობის დღეს:

• გამგზავრების დილით გადახედეთ საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის (georoad.ge) განცხადებებს.
• საზოგადოებრივი მაუწყებლის საინფორმაციო საიტი (1tv.ge) რეგულარულად იტყობინება გუდაური-კობის მონაკვეთის ჩაკეტვის შესახებ.
• როცა მედია იუწყება, რომ ზემო ლარსის გამშვები პუნქტი სატვირთოებისთვის დაკეტილია, ეს ხშირად უღელტეხილზე ცუდ ამინდს და მაგისტრალზე სატვირთოების გრძელ რიგებს ნიშნავს.
• ჰკითხეთ სტეფანწმინდაში ან გუდაურში თქვენი სასტუმრო სახლის მასპინძელს, რომელმაც, ჩვეულებრივ, მიმდინარე ვითარება იცის.

თუ ნოემბრიდან აპრილამდე მოგზაურობთ, ჯავშნის კომენტარში მოითხოვეთ თოვლის ჯაჭვები და მათ დამაგრებაში წინასწარ ივარჯიშეთ, სანამ დაგჭირდებათ. უღელტეხილი დღისით გადაიარეთ და დაგეგმეთ სათადარიგო დღე იმ შემთხვევისთვის, თუ გზა ჩაიკეტება.

რომელი მანქანა ვიქირაოთ

მთავარი გზა მთლიანად ასფალტიანია, ამიტომ სწორი მანქანა სეზონზე და სასურველ გვერდით მარშრუტებზეა დამოკიდებული.

• ზაფხული, მხოლოდ მთავარი გზა: ნებისმიერი მანქანა გამოდგება. ჰიბრიდი, მაგალითად Toyota Prius, 100 კმ-ზე დაახლოებით 4,5 ლიტრს ხარჯავს და აღმართს უპრობლემოდ ძლევს.
• თოვლის სეზონი, გუდაური ან უბრალოდ მეტი მოჭიდება: AWD ჯიპი, მაგალითად Toyota RAV4 ან Subaru Forester. სრული ამძრავი მლეთის ზემოთ თოვლიან სერპანტინზე დიდ უპირატესობას გაძლევთ.
• თრუსო, ჯუთა ან შვიდ კაცამდე ჯგუფი: Mitsubishi Delica, 4x4 მინივენი მაღალი კლირენსით და 7 ადგილით.

სრული ან ოთხივე თვლის ამძრავის მქონე ყველა მოდელის შედარება შეგიძლიათ გვერდზე AWD და 4x4 მანქანები. ყველა ქირაობა შეუზღუდავ გარბენს მოიცავს, ამიტომ ყაზბეგში წასვლა და დაბრუნება, ისევე როგორც ნებისმიერი გვერდითი მარშრუტი, კილომეტრების დამატებით საფასურს არ საჭიროებს.

საწვავი, პარკირება და პრაქტიკული რჩევები

• საწვავი: თბილისიდან სავსე ავზით გადით. ბენზინგასამართი სადგურები არის არაგვის ხეობაში, გუდაურში და სტეფანწმინდის მიდამოებში, მაგრამ თავად უღელტეხილზე არცერთი არ არის. სადგურების უმეტესობა ბარათებს იღებს.
• საწვავის პოლიტიკა: მანქანას საწვავის იმავე დონით აბრუნებთ, რაც მიღებისას ჰქონდა, ამიტომ ავზი თბილისისკენ დაბრუნებისას გზაში შეავსეთ.
• პარკირება: პარკინგი არის ანანურთან და გერგეტის სამებასთან ახლოს. ხედის წერტილებზე სათანადო მოედნები გამოიყენეთ. სტეფანწმინდაში მანქანა მთავარი გზიდან მოშორებით გააჩერეთ და არასოდეს ჭიშკრის წინ.
• სიჩქარის ლიმიტი: სოფლებში 60 კმ/სთ, დასახლებული პუნქტების გარეთ 90 კმ/სთ, თუ ნიშნები სხვას არ მიუთითებს. ეს გზა ავტომაგისტრალი არ არის, ამიტომ 110 კმ/სთ ლიმიტი აქ არ მოქმედებს.
• ნაღდი ფული: სოფლის კაფეებისა და პატარა მაღაზიებისთვის თან იქონიეთ ცოტა ლარი.
• თბილი ტანსაცმელი: ჯვრის უღელტეხილზე თბილისზე გაცილებით ცივა, ზაფხულშიც კი. მანქანაში თბილი ქურთუკი გქონდეთ.
• საგანგებო შემთხვევები: პოლიციის, სასწრაფოს ან სახანძრო სამსახურის გამოსაძახებლად დარეკეთ 112-ზე.

ერთი დღით თუ ღამისთევით?

ყაზბეგის ნახვა თბილისიდან ერთ დღეშიც შეიძლება. საჭესთან ჯამში დაახლოებით 6 საათის გატარება მოგიწევთ, ამიტომ ადრე გადით:

• 8:00: გამგზავრება თბილისიდან.
• დაახლოებით 9:15: ჟინვალის ხედი და ანანურის ციხე.
• დაახლოებით 11:00: გუდაური, მეგობრობის თაღი და ჯვრის უღელტეხილი.
• დაახლოებით 12:00: ჩასვლა სტეფანწმინდაში და სადილი.
• დაახლოებით 13:30: ასვლა გერგეტის სამებამდე.
• დაახლოებით 15:30: უკან დაბრუნება, ფასანაურში გაჩერებით.
• დაახლოებით 19:00: ისევ თბილისში.

ღამისთევა უფრო მშვიდია და, ჩვენი აზრით, უკეთესი გეგმა. პირველ დღეს ადით ყველა გაჩერებით და გერგეტი გვიანი ნაშუადღევის შუქზე ნახეთ. მეორე დღეს დილით მოინახულეთ გველეთი და დარიალი, თუ 4x4 გაქვთ, დაამატეთ თრუსო ან ჯუთა და თბილისში დაბრუნდით. ზამთარში ღამისთევა ასევე დროის მარაგს გაძლევთ, თუ უღელტეხილი ჩაიკეტება.

თუ სახლში დასავლეთ საქართველოდან მიფრინავთ, თბილისში დაბრუნება სულაც არ გჭირდებათ: ჩამოდით მცხეთამდე, გაემართეთ დასავლეთით და მანქანა დატოვეთ ქუთაისის აეროპორტში ან ბათუმის აეროპორტში, ცალმხრივი ქირაობის ფიქსირებული საფასურით.

უსაფრთხოება საქართველოს სამხედრო გზაზე

• სატვირთოები: ეს ზემო ლარსის გავლით რუსეთთან დამაკავშირებელი მთავარი საავტომობილო გზაა, ამიტომ მძიმე სატვირთოები აღმართზე ნელა ადიან და დაღმართზე მკვეთრად ამუხრუჭებენ. როცა უღელტეხილი ან საზღვარი იკეტება, სატვირთოები კილომეტრობით დგანან რიგში: კობთან, სტეფანწმინდის მიდამოებში და დარიალის გამშვები პუნქტის მისასვლელთან. გაჩერებულ სატვირთოებს ნელა აუარეთ გვერდი და ფრთხილად იყავით მძღოლებთან, რომლებიც შეიძლება კაბინიდან გადმოვიდნენ.
• პირუტყვი: ძროხები, ცხვრები და ძაღლები გზაზე დადიან, განსაკუთრებით სოფლებთან ახლოს და საღამოობით. ზოგჯერ მთელი ფარა გზას ავსებს. შეანელეთ და გაატარეთ.
• გვირაბები და გალერეები: შესვლამდე ფარები ჩართეთ. განათება მოულოდნელად იცვლება, შიგნით კი საფარი შეიძლება სველი ან მოყინული იყოს.
• გასწრება: გაუსწარით მხოლოდ სწორ მონაკვეთებზე, წყვეტილი ღერძული ხაზით და კარგი ხილვადობით. არასოდეს გაუსწროთ მოსახვევებში, სერპანტინზე ან გალერეებში. გაითვალისწინეთ, რომ შემხვედრი მძღოლებიც უსწრებენ, და მარჯვნივ იარეთ.
• ამინდი: უღელტეხილს ხშირად ღრუბელი და ნისლი ფარავს, ძლიერი წვიმის შემდეგ კი შესაძლებელია ქვათაცვენა და ღვარცოფი, განსაკუთრებით დარიალის ხეობაში. შეძლებისდაგვარად, უღელტეხილი დღისით გადაიარეთ.
• ავარიის შემდეგ: უსაფრთხოდ გაჩერდით, დარეკეთ პოლიციაში 112-ზე, შემდეგ კი დაგვიკავშირდით. დაზღვევა მხოლოდ პოლიციის ოქმით მოქმედებს.

საკონტროლო სია თბილისიდან გამგზავრებამდე

• სავსე ავზი
• გამგზავრების დილით შემოწმებული გზის მდგომარეობა
• პასპორტი, მართვის მოწმობა და, თუ თქვენი მოწმობა ლათინური ასოებით არ არის, საერთაშორისო მართვის მოწმობა
• თბილი ტანსაცმელი და მზის სათვალე
• ცოტა ნაღდი ფული ლარში
• თოვლის ჯაჭვები ან AWD მანქანა ნოემბრიდან აპრილამდე
• მთისთვის ჩამოტვირთული ოფლაინ რუკები
• ჩვენი საკონტაქტო მონაცემები ტელეფონში შენახული
• დაბრუნების დრო და ადგილი დადასტურებული

დაზღვევის, საბუთებისა და გადახდის შესახებ მეტი პასუხისთვის იხილეთ ხშირი კითხვები ან ჩვენი ქირაობის პროცესი.