З Тбілісі ў Казбегі на машыне: поўны даведнік па маршруце

Агляд маршруту

З Тбілісі ў Казбегі: класічнае грузінскае аўтападарожжа. Ад цэнтра Тбілісі да Сцепанцмінды, мястэчка, якое большасць людзей па-ранейшаму называе Казбегі, каля 155 км. Без прыпынкаў дарога займае каля 3 гадзін. З прыпынкамі для фота, абедам і пад’ёмам да Гергецкай царквы Святой Тройцы на паездку сыходзіць увесь дзень.

Вы выязджаеце з Тбілісі ў бок Мцхеты і далей едзеце на поўнач па Ваенна-Грузінскай дарозе. Сёння гэта траса S3, частка еўрапейскага маршруту E117, якая ідзе ад Мцхеты да расійскай мяжы ў Ларсе. Дарога асфальтаваная да самай Сцепанцмінды. Яна ідзе па даліне Арагві міма Жынвальскага вадасховішча і Анануры, падымаецца серпанцінам над Млетай да гарналыжнага курорта Гудаўры, перасякае Крыжовы перавал на вышыні 2379 м і спускаецца ў даліну ракі Тэргі.

Паміж Квешэці і Кобі будуецца новая дарога з тунэлем даўжынёй 9 км, каб абысці найбольш адкрыты ўчастак перавала. Урад заявіў, што ўвесь праект павінен быць завершаны ў пачатку 2027 года. Пакуль новая дарога цалкам не адкрыецца, маршрут ідзе праз Крыжовы перавал, і гэта таксама самы маляўнічы шлях.

Калі вы прылятаеце ў Тбілісі, можна выехаць адразу з аэрапорта: ад аэрапорта Тбілісі да Сцепанцмінды каля 170 км.

Прыпынкі па дарозе па парадку

Адлегласці пазначаны прыблізна, у кіламетрах па дарозе ад плошчы Свабоды ў цэнтры Тбілісі.

• Аглядная пляцоўка над Жынвальскім вадасховішчам (каля 60 км): бірузовае вадасховішча адкрываецца пасля Жынвальскай плаціны. Спыняйцеся толькі там, дзе ёсць нармальная кішэня для прыпынку, і ніколі на самой дарозе.
• Крэпасць Анануры (каля 70 км): абнесеная мурамі крэпасць арагвійскіх князёў з цэрквамі і вежамі стаіць проста над вадасховішчам. З 2007 года яна ўключана ў папярэдні спіс ЮНЕСКА. Закладвайце ад 30 да 45 хвілін.
• Пасанаўры (каля 88 км): вёска на Арагві з прыдарожнымі рэстаранамі. Добрае месца, каб паабедаць на зваротным шляху.
• Серпанцін над Млетай (каля 107 км): дарога падымаецца доўгай чарадой крутых паваротаў да Гудаўры. Едзьце на нізкай перадачы, трымайцеся сваёй паласы і будзьце гатовыя да павольных грузавікоў.
• Гудаўры (каля 120 км): гарналыжны курорт на вышыні каля 2200 м з кавярнямі і запраўкай. Лыжны сезон доўжыцца са снежня па красавік.
• Манумент дружбы (каля 125 км): круглы бетонны манумент 1983 года з керамічным пано стаіць на краі глыбокай даліны, вядомай як Чортава даліна. Гэта адна з лепшых аглядных пляцовак на маршруце.
• Крыжовы перавал (каля 127 км): найвышэйшы пункт дарогі, 2379 м. Снег тут можа ляжаць яшчэ доўга пасля таго, як растане ў далінах.
• Травертынавыя мінеральныя крыніцы (каля 130 км): на баку перавала, бліжэйшым да Кобі, мінеральная вада стварыла побач з дарогай шырокія аранжавыя і белыя тэрасы. Фатаграфуйце, але не залазьце на іх.
• Кобі (каля 136 км): вёска, дзе пачынаецца гравійная дарога ў даліну Труса.
• Сно (за некалькі кіламетраў да Сцепанцмінды): кароткі заезд да гіганцкіх каменных галоў, высечаных мясцовым мастаком Мерабам Піранішвілі, і паварот у даліну Джута.
• Сцепанцмінда (каля 155 км): канец маршруту, над мястэчкам узвышаецца гара Казбек вышынёй больш за 5000 м.

Сцепанцмінда і Гергецкая царква Святой Тройцы

Сцепанцмінда служыць базай для ўсяго раёна: тут ёсць гасцявыя дамы, кавярні, крамы і пара запраўак. Мястэчка ляжыць у даліне Тэргі пад Казбекам, і краявіды пачынаюцца, як толькі вы прыязджаеце.

Гергецкая царква Святой Тройцы з’яўляецца адным з самых фатаграфаваных месцаў Грузіі: гэта царква XIV стагоддзя на вышыні 2170 м на хрыбце над мястэчкам. Ад Сцепанцмінды ўверх вядзе бетонная дарога даўжынёй 5,6 км з паркоўкамі, адкрытая ў 2018 годзе, таму пад’ём займае ўсяго каля 10 хвілін. Дарога крутая, з рэзкімі паваротамі. Зімой на ёй можа быць галалёд, таму падымайцеся толькі на машыне з поўным прыводам і добрымі шынамі або ідзіце пешшу.

Практычныя парады для наведвання царквы:

• Апраніцеся сціпла: плечы і калені павінны быць закрыты.
• Прыязджайце рана раніцай або пад вечар, калі святло мякчэйшае, а людзей менш.
• Аблокі могуць схаваць Казбек за некалькі хвілін, таму, калі па прыездзе вяршыня бачна, падымайцеся адразу.
• Пакідайце машыну толькі на пазначаных паркоўках і ніколі не перакрывайце дарогу.

Бакавыя паездкі: Гвелеці, Дарыял, Труса і Джута

Сцепанцмінда не канец дарогі. Гэтыя паездкі вартыя другога дня.

• Вадаспад Гвелеці (да пачатку сцежкі на любой машыне): каля 7 км на поўнач ад Сцепанцмінды ў бок мяжы. Ад шашы адыходзіць грунтавая дарога з указальнікам; да развілкі каля 800 м, потым ад 15 да 20 хвілін пешшу да вялікага вадаспаду. На нізкай машыне паркуйцеся каля шашы і ідзіце па грунтоўцы пешшу.
• Дарыяльскі манастыр (асфальтаваная дарога): каля 10 км на поўнач ад Сцепанцмінды, у Дарыяльскай цясніне, побач з грузінскім памежным пунктам пропуску стаіць сучасны манастыр, будаўніцтва якога пачалося ў 2005 годзе. Наведаць яго можна, але ехаць далей у Расію на арандаванай машыне нельга.
• Даліна Труса (толькі 4x4): з Кобі разбітая гравійная дарога вядзе да вёскі Квема-Акракана, адкуль пачынаецца пешы маршрут уверх па даліне. Сцежка ідзе міма мінеральных крыніц, травертынаў і вёскі Абана да крэпасці Закагоры. Далей за Закагоры без дазволу ісці нельга. Лепшы час: з чэрвеня па верасень.
• Даліна Джута (толькі 4x4): ад Сно дарога падымаецца па даліне Джута і за апошнімі вёскамі пераходзіць у гравійную. Джута на вышыні каля 2200 м служыць адпраўным пунктам для пешых паходаў да масіву Чаўхі. Часам будаўнічыя работы спынялі машыны прыкладна за 3 км ніжэй вёскі, і заставалася гадзіна хады. Лепшы час: з чэрвеня па верасень.

Будзьце гатовыя да дарожных работ паміж Сцепанцміндай і Гвелеці: там будуецца новы ўчастак дарогі з мастамі і тунэлямі, які павінны скончыць у 2027 годзе. Часам паліцыя таксама пераводзіць участак ад Сцепанцмінды да Ларса ў рэжым руху без прыпынкаў, таму не кожны дзень удаецца спыніцца ў Гвелеці або каля Дарыяльскага манастыра.

Нашы ўмовы арэнды дазваляюць ездзіць па гравійных дарогах Труса і Джута толькі на пазадарожніках 4x4. Калі ў вас гібрыд або седан, лепш замоўце мясцовы трансфер на 4x4 у Сцепанцміндзе.

Сезоны і язда зімой

• З чэрвеня па верасень: лепшы час. Бакавыя даліны адкрытыя, дні доўгія, а для пешых паходаў самая пара. Летнімі выхаднымі тут шмат людзей.
• Май і кастрычнік: спакайней і часта вельмі прыгожа, але на перавале магчымы свежы снег, а ночы халодныя.
• З лістапада па красавік: снежны сезон. У Гудаўры шмат лыжнікаў, а перавал можа закрывацца.

Крытычны ўчастак: ад Гудаўры да Кобі праз Крыжовы перавал. Пасля моцнага снегападу, у завею або пры высокай лавіннай небяспецы Дэпартамент аўтамабільных дарог Грузіі спачатку забараняе рух прычэпаў і паўпрычэпаў, а потым можа закрыць участак для ўсяго транспарту на некалькі гадзін, часам і даўжэй. На горных дарогах у снег ён таксама можа дазваляць рух толькі машынам з поўным прыводам або з ланцугамі на колах. Бетонныя супрацьлавінныя галерэі ахоўваюць часткі дарогі, але ад закрыццяў яны не ратуюць.

Як праверыць дарогу ў дзень паездкі:

• Раніцай у дзень паездкі паглядзіце паведамленні Дэпартамента аўтамабільных дарог Грузіі (georoad.ge).
• Англамоўны навінавы сайт Грузінскага грамадскага вяшчальніка (1tv.ge) рэгулярна паведамляе пра закрыццё ўчастка ад Гудаўры да Кобі.
• Калі ў навінах пішуць, што пункт пропуску Верхні Ларс закрыты для грузавікоў, гэта часта азначае непагадзь на перавале і доўгія чэргі фур на шашы.
• Спытайце ў гаспадара гасцявога дома ў Сцепанцміндзе або Гудаўры: звычайна ён ведае бягучую сітуацыю.

Калі вы падарожнічаеце з лістапада па красавік, папрасіце ланцугі на колы ў каментарыях да браніравання і папрактыкуйцеся іх надзяваць, пакуль яны не спатрэбіліся. Праязджайце перавал удзень і закладзіце запасны дзень на выпадак, калі дарогу закрыюць.

Якую машыну ўзяць напракат

Галоўная дарога асфальтаваная на ўсім працягу, таму выбар машыны залежыць ад сезона і ад бакавых паездак, якія вы плануеце.

• Лета, толькі галоўная дарога: падыдзе любая машына. Гібрыд, напрыклад Toyota Prius, расходуе каля 4,5 літра на 100 км і без праблем спраўляецца з пад’ёмам.
• Снежны сезон, Гудаўры або проста лепшае счапленне з дарогай: кросавер з поўным прыводам, напрыклад Toyota RAV4 або Subaru Forester. Поўны прывод моцна дапамагае на заснежаным серпанціне над Млетай.
• Труса, Джута або група да сямі чалавек: Mitsubishi Delica, мінівэн 4x4 з высокім клірансам і 7 месцамі.

Параўнаць усе мадэлі з поўным прыводам можна на старонцы машын з AWD і 4x4. Кожная арэнда ўключае неабмежаваны прабег, таму паездка ў Казбегі і назад і любыя бакавыя маршруты не каштуюць нічога дадаткова за кіламетры.

Паліва, паркоўка і практычныя парады

• Паліва: выязджайце з Тбілісі з поўным бакам. Запраўкі ёсць у даліне Арагві, у Гудаўры і каля Сцепанцмінды, але на самім перавале іх няма. Большасць запраўак прымае карткі.
• Правіла паліва: вы вяртаеце машыну з тым жа ўзроўнем паліва, які быў пры атрыманні, таму запраўце бак на зваротным шляху ў Тбілісі.
• Паркоўка: паркоўкі ёсць у Анануры і каля Гергецкай царквы Святой Тройцы. На аглядных пляцоўках карыстайцеся нармальнымі кішэнямі для прыпынку. У Сцепанцміндзе паркуйцеся не на галоўнай дарозе і ніколі перад брамамі.
• Абмежаванні хуткасці: 60 км/гадз у вёсках і 90 км/гадз на адкрытай дарозе, калі знакі не паказваюць іншае. Гэтая шаша не аўтамагістраль, таму ліміт 110 км/гадз тут не дзейнічае.
• Наяўныя: майце з сабой крыху лары для вясковых кавярняў і невялікіх крам.
• Цёплае адзенне: на Крыжовым перавале значна халадней, чым у Тбілісі, нават улетку. Трымайце ў машыне цёплую куртку.
• Экстраныя выпадкі: тэлефануйце на 112, каб выклікаць паліцыю, хуткую дапамогу або пажарных.

Адзін дзень ці з начоўкай?

Казбегі можна наведаць за адзін дзень з Тбілісі. Усяго гэта каля 6 гадзін за рулём, таму выязджайце рана:

• 8:00: выезд з Тбілісі.
• Каля 9:15: аглядная пляцоўка над Жынвальскім вадасховішчам і крэпасць Анануры.
• Каля 11:00: Гудаўры, Манумент дружбы і Крыжовы перавал.
• Каля 12:00: прыезд у Сцепанцмінду і абед.
• Каля 13:30: пад’ём да Гергецкай царквы Святой Тройцы.
• Каля 15:30: зваротны шлях з прыпынкам у Пасанаўры.
• Каля 19:00: вы зноў у Тбілісі.

Начоўка дае больш спакойны тэмп і, на наш погляд, гэта лепшы план. У першы дзень едзьце ўверх з усімі прыпынкамі і паглядзіце Гергеці ў мяккім вячэрнім святле. На другі дзень раніцай наведайце Гвелеці і Дарыял, дадайце Труса або Джута, калі ў вас 4x4, і вяртайцеся ў Тбілісі. Зімой начоўка таксама дае запас часу на выпадак, калі перавал закрыюць.

Калі вы ляціце дадому з заходняй Грузіі, вяртацца ў Тбілісі ўвогуле не трэба: спусціцеся да Мцхеты, павярніце на захад і здайце машыну ў аэрапорце Кутаісі або аэрапорце Батумі за фіксаваную плату за вяртанне ў іншым горадзе.

Бяспека на Ваенна-Грузінскай дарозе

• Грузавікі: гэта галоўная аўтамабільная сувязь з Расіяй праз Верхні Ларс, таму цяжкія фуры павольна паўзуць уверх і рэзка тармозяць на спусках. Калі перавал або мяжа закрытыя, фуры стаяць у чэргах на кіламетры: каля Кобі, вакол Сцепанцмінды і на пад’ездзе да Дарыяльскага пункта пропуску. Міма прыпаркаваных фур праязджайце павольна і сачыце за кіроўцамі, якія выходзяць з кабін.
• Жывёла: каровы, авечкі і сабакі ходзяць па дарозе, асабліва каля вёсак і ўвечары. Часам цэлая чарада займае ўсю дарогу. Збаўце хуткасць і прапусціце іх.
• Тунэлі і галерэі: уключайце фары перад уездам. Асвятленне мяняецца раптоўна, а пакрыццё ўнутры можа быць мокрым або абледзянелым.
• Абгон: абганяйце толькі на прамых участках з перарывістай разметкай і добрым аглядам. Ніколі не абганяйце на паваротах, на серпанціне і ў галерэях. Будзьце гатовыя, што сустрэчныя кіроўцы таксама абганяюць, і трымайцеся правага боку.
• Надвор’е: на перавале часта стаяць аблокі і туман, а пасля моцных дажджоў магчымыя камянепады і сялі, асабліва ў Дарыяльскай цясніне. Па магчымасці праязджайце перавал удзень.
• Пасля аварыі: бяспечна спыніцеся, выклічце паліцыю па нумары 112, потым звяжыцеся з намі. Страхоўка дзейнічае толькі пры наяўнасці паліцэйскага пратакола.

Чэк-ліст перад выездам з Тбілісі

• Поўны бак
• Стан дарогі правераны раніцай у дзень паездкі
• Пашпарт, вадзіцельскае пасведчанне і, калі пасведчанне не лацінскімі літарамі, міжнароднае вадзіцельскае пасведчанне
• Цёплае адзенне і сонцаахоўныя акуляры
• Крыху наяўных лары
• Ланцугі на колы або машына з поўным прыводам з лістапада па красавік
• Спампаваныя афлайн-карты для гор
• Нашы кантакты, захаваныя ў тэлефоне
• Пацверджаныя час і месца вяртання

Больш адказаў пра страхоўку, дакументы і аплату глядзіце ў частых пытаннях або на старонцы пра працэс арэнды.